Khám Phá Sóng Khí Quyển Hình Thập Giác Bí Ẩn Tại Cực Nam Sao Thổ

Mới đây, một nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances đã tiết lộ sự tồn tại của một sóng khí quyển hình thập giác thú vị đang cuộn xoáy trong lớp mây amoniac ở cực Nam của hành tinh khổng lồ này.

Sự phát hiện này đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà thiên văn học quốc tế, đặc biệt khi sao Thổ đã được biết đến chủ yếu với cơn bão hình lục giác ở cực Bắc suốt hơn 40 năm qua. Cận Cảnh Tiến Độ Thi Công Cầu Trần Hưng Đạo: Công Nhân Là… Thảm Kịch Ở Đồng Nai: Nghi Phạm Vô Cảm Trước Nỗi Đau Của… Lữ đoàn 167 Hải quân Tổ Chức Hoạt Động Văn Hóa Nhân Dịp Q…

Cơn bão lục giác ở bán cầu Bắc của sao Thổ đã được phát hiện bởi các phi thuyền trong các sứ mệnh Voyager từ những năm 1980 và vẫn giữ được sự ổn định qua thời gian. Việc phát hiện ra một cấu trúc đa giác hoàn toàn mới ở cực Nam khẳng định rằng khí quyển của sao Thổ phức tạp hơn rất nhiều so với những gì mà chúng ta từng biết.

Cấu trúc hình thập giác này có quy mô ấn tượng, với chiều rộng lên đến 167.820 km, và mỗi cạnh kéo dài hơn 16.700 km, vượt xa kích thước của cơn bão lục giác ở cực Bắc chỉ khoảng 32.000 km.

Khí quyển ở cực Nam đã không xuất hiện trên bầu trời Trái Đất do độ nghiêng của trục sao Thổ, từ năm 2012 đến 2023. Hiện tượng này được cho là đã bắt đầu hình thành từ năm 2017 và tiếp tục phát triển cho đến hiện tại.

Khi ánh sáng Mặt Trời bắt đầu chiếu sáng bán cầu Nam, kính viễn vọng Hubble cùng một số đài quan sát trên Trái Đất đã bắt đầu ghi nhận những hình ảnh đầu tiên.

Điều thú vị là dấu hiệu đầu tiên về sự tồn tại của sóng thập giác này xuất phát từ các nhà thiên văn nghiệp dư. Các nhà quan sát như Trevor Barry từ Australia và Jean-Paul Oger từ Pháp đã chia sẻ những hình ảnh qua kính viễn vọng cá nhân của mình, cho thấy một dải mây lượn sóng bất thường ở cực Nam sao Thổ.

Nhờ vào những phát hiện này, một nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Agustín Sánchez-Lavega từ Đại học xứ Basque (Tây Ban Nha) lãnh đạo đã kiểm tra dữ liệu từ chương trình OPAL của kính viễn vọng Hubble, xác nhận rằng sóng thập giác đã bắt đầu hình thành từ năm 2023 và sẽ tiếp tục hoàn thiện rõ nét vào khoảng năm 2024-2025.

Khác với cấu trúc lục giác ở cực Bắc, cấu trúc thập giác này nằm ở vĩ độ khoảng 60 độ Nam và đang di chuyển về phía đông với tốc độ gần 10 km/h, cưỡi trên một dòng khí quyển có tốc độ lên tới 420 km/h.

Các đỉnh của cấu trúc thậm chí còn không cố định mà thay đổi theo chu kỳ khoảng 32 ngày, cho thấy đây là một sóng khí quyển sống động và đang trong quá trình phát triển.

Các nhà khoa học hiện đang đưa ra nhiều giả thuyết về nguyên nhân hình thành sóng thập giác. Tiến sĩ Sánchez-Lavega cho rằng hiện tượng này có thể là kết quả từ sự mất ổn định của dòng xiết hoặc từ các sóng xung kích bên trong khí quyển.

Đồng thời, một khả năng khác được đưa ra liên quan đến một cơn bão áp cao mang tên Vết Đỏ, có kích thước khoảng 4.000 km, nằm ngay phía bắc của cấu trúc thập giác. Tuy nhiên, hiện nay, các mô hình máy tính chưa thể mô phỏng chính xác hình dạng này, khiến nó trở thành một bí ẩn chưa có lời giải đáp đầy đủ.

Trong tương lai, khi cực Nam của sao Thổ tiếp tục hướng về mặt trời và sự bức xạ đạt đỉnh vào năm 2032, các nhà thiên văn sẽ tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về hiện tượng này để theo dõi sự ổn định hoặc sự tan rã của cấu trúc thập giác.

Sự phát hiện của sóng thập giác không chỉ giúp mở rộng hiểu biết về khí quyển của sao Thổ mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về quy trình động lực học khí quyển của các hành tinh khí khổng lồ trong Hệ Mặt Trời.