Việt Nam – Pháp: Hợp lực về an ninh và công nghệ sau chuyến thăm Paris

Chuyến thăm có ý nghĩa chiến lược

Chuyến công du chính thức tới Pháp diễn ra trong các ngày 9-12/9 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục khẳng định chiều sâu trong quan hệ hai nước. Cuộc gặp ở Paris không chỉ mang tính biểu tượng mà còn nhằm đưa mối quan hệ song phương bước sang giai đoạn hợp tác cụ thể, đặc biệt trong các lĩnh vực mang tính then chốt như an ninh-quốc phòng, hàng không vũ trụ và công nghệ cao.

Paris nhìn nhận Việt Nam ra sao?

Theo Tiến sỹ Sophie Boisseau du Rocher, chuyên gia thuộc nhóm nghiên cứu Asie21 và từng công tác tại Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI), quan hệ Pháp–Việt đã tiến một bước dài so với quá khứ. Bà cho rằng Pháp xem Việt Nam như một đối tác tự nhiên tại khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương: một đối tác có vị trí địa chiến lược, chính sách đối ngoại linh hoạt và khả năng cân bằng trong bối cảnh cạnh tranh lớn giữa các cường quốc.

Những lĩnh vực hợp tác trọng tâm

Các nội dung thảo luận hướng tới sự kết hợp lợi thế của hai bên. Pháp được xem là có nguồn lực và công nghệ trong những lĩnh vực Việt Nam đang ưu tiên phát triển: hạt nhân dân sự, hàng không, vũ trụ, chuyển giao công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, quan hệ quốc phòng-an ninh, theo ghi nhận, là một trục hợp tác quan trọng được vun đắp thông qua các trao đổi học thuật, hợp tác kỹ thuật và mạng lưới đối thoại song phương.

Vai trò chiến lược của nâng cấp quan hệ

Việc hai bên nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác Chiến lược toàn diện vào ngày 7/10/2024 được xem là bước ngoặt. Kế hoạch hành động triển khai quan hệ sau đó, được thông qua vào tháng 6/2025, đặt ra nhiệm vụ chuyển các cam kết chính trị thành các dự án thực tế. Chuyến thăm lần này nhằm đẩy mạnh việc biến những khuôn khổ đó thành hợp tác cụ thể, có thể đo lường được về đầu tư, chuyển giao công nghệ và liên kết nghiên cứu.

Pháp có lợi thế gì?

Sophie nhấn mạnh Pháp có độ tin cậy đặc thù trong mắt giới lãnh đạo Việt Nam so với nhiều nước châu Âu khác. Một lợi thế được bà nêu là khả năng chuyển giao năng lực: không chỉ bán sản phẩm mà truyền được năng lực quản trị, quy trình kỹ thuật và công nghệ. Điều này phù hợp với mong muốn tăng cường tự chủ chiến lược của Việt Nam.

Các rào cản cần vượt qua

Tuy vậy, chuyên gia Pháp cũng chỉ ra những hạn chế trong cơ chế hợp tác hiện tại. Mô hình tiếp cận của Paris nhiều khi thiên về các tập đoàn lớn, còn doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) chưa nhận được sự khuyến khích tương xứng. Hệ quả là một số cơ hội tiếp cận thị trường và tận dụng chuỗi giá trị tại Việt Nam chưa được khai thác hết. Một số nước châu Âu khác như Đức, Italy, Hà Lan và Bỉ, theo bà, đã triển khai chiến lược giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ tạo được hiệu quả thực tế hơn tại Việt Nam.

Thực tế kinh tế và khoảng cách hợp tác

Con số thương mại phản ánh sự chênh lệch về tầm ảnh hưởng kinh tế: kim ngạch thương mại song phương Việt–Trung đạt 260 tỷ USD vào năm 2024, trong khi thương mại giữa Việt Nam và Pháp chưa vượt quá 10 tỷ USD. Khoảng cách đó cho thấy tiềm năng tăng trưởng cho quan hệ Việt–Pháp, nhưng cũng nhắc nhở cần có chiến lược cụ thể để tăng tỷ lệ nội địa hóa, gia tăng liên kết doanh nghiệp và mở rộng kênh tiếp cận cho các nhà cung cấp nhỏ hơn.

Hướng vào các dự án hạ tầng và đổi mới

Ở chiều phát triển nội lực, Việt Nam đang triển khai nhiều dự án cơ sở hạ tầng lớn: đường sắt tốc độ cao Bắc–Nam, các tuyến metro, mạng lưới đường cao tốc đô thị, cảng hàng không quốc tế Long Thành và các khu công nghiệp mới. Đồng thời, chiến lược phát triển giai đoạn tới tập trung vào đổi mới sáng tạo, kinh tế tri thức, chuyển đổi số và phát triển xanh — những lĩnh vực mà Pháp có thể đóng góp thông qua hợp tác nghiên cứu, đầu tư công nghệ và chương trình đào tạo chuyên môn.

Đổi mới 2.0 và kỳ vọng hợp tác

Sau Đại hội XIV của Đảng vào tháng 1/2026, Việt Nam xác định mục tiêu trở thành nền kinh tế có thu nhập cao vào năm 2045, cùng khuôn khổ phát triển 10 năm mang tên được giới chuyên môn tạm gọi là “Đổi mới 2.0”. Mục tiêu này đòi hỏi nguồn lực lớn về công nghệ, quản trị và năng lực nghiên cứu — nơi Pháp có thể tham gia bằng những dự án liên kết viện-trường-doanh nghiệp và các sáng kiến chuyển giao kỹ thuật.

Đổi mới sáng tạo: tiềm năng và khoảng trống

Mặc dù đã có những hoạt động hợp tác mang tên “Năm Đổi mới sáng tạo Pháp–Việt Nam 2025–2026”, Sophie cho rằng hiệu ứng thực tế chưa tương xứng với kỳ vọng, đặc biệt trong các lĩnh vực chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Để khắc phục, cần cơ chế thúc đẩy chuyển giao kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, thúc đẩy hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và khu doanh nghiệp khởi nghiệp.

Chiến lược ngoại giao và tầm nhìn khu vực

Về mặt địa chính trị, Pháp tiếp tục thúc đẩy chiến lược ở Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương và coi Việt Nam là đối tác then chốt trong khu vực. Cùng lúc, Việt Nam giữ vị thế là đầu mối kết nối giữa các nền kinh tế lớn ở châu Á, có khả năng ứng xử linh hoạt giữa các lợi ích khác nhau. Hai bên cùng nhắc đến ý tưởng xây dựng các dự án mang tính quốc tế, góp phần tạo ra lựa chọn hợp tác dựa trên luật pháp quốc tế và đa phương, thay vì áp đặt bằng sức mạnh.

Ưu tiên chuyển từ cam kết sang hành động

Những tuyên bố chính trị và khuôn khổ hợp tác chỉ thật sự có giá trị khi dẫn tới các dự án cụ thể: hợp tác trong hạt nhân dân sự, các chương trình đào tạo kỹ thuật hàng không, liên kết nghiên cứu về công nghệ xanh và các chuỗi cung ứng bền vững. Việc cân bằng giữa dự án có tầm vóc lớn và hỗ trợ hệ sinh thái doanh nghiệp nhỏ, địa phương sẽ giúp nâng cao hiệu quả và tăng tính bền vững cho mối quan hệ.

Kết luận: bước tiếp theo cần thiết

Chuyến thăm Paris của lãnh đạo Việt Nam tạo ra cửa mở cho nhiều cơ hội hợp tác, nhưng cũng đặt ra yêu cầu chuyển hóa cam kết chính trị thành các sáng kiến thực tế, có lợi cho cả hai bên. Việc phát huy điểm mạnh của Pháp trong chuyển giao năng lực, kết hợp với khát vọng hiện đại hóa của Việt Nam trong khuôn khổ Đổi mới 2.0 sẽ quyết định chất lượng quan hệ trong những năm tới.

Để đạt được điều đó, hai bên cần tập trung vào: lựa chọn dự án chiến lược mang tính chuyển đổi; mở rộng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ; tăng cường liên kết giữa viện-trường-doanh nghiệp; và xây dựng các mô hình hợp tác minh bạch, tuân thủ luật pháp quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bắt đầu thăm chính thức Cộng hòa Pháp

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã đến thủ đô Paris, bắt đầu thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris.

Để mở rộng góc nhìn về những diễn biến an ninh trong nước gần đây, bạn có thể đọc bài phân tích chi tiết về quy trình truy bắt và diễn biến vụ việc liên quan với tiêu điểm địa phương bằng cách tham khảo bài quá trình truy bắt nghi phạm ở Đà Nẵng.

Nếu quan tâm tới những sự kiện tai nạn giao thông đường thủy và những hệ quả cứu hộ tại khu vực Đông Nam Á, một bài viết tổng hợp hậu quả và thách thức cứu hộ sau sự cố phà ở Philippines có thể cung cấp góc nhìn sâu hơn: hậu quả vụ cháy phà Philippines và cứu hộ.

Cuối cùng, với độc giả muốn điều chỉnh sinh hoạt để bảo vệ sức khỏe khi thời tiết giao mùa, phần hướng dẫn về thói quen ngủ buổi tối mùa thu trình bày các lưu ý thực tế và lợi ích cho sức khỏe: lời khuyên ngủ sớm mùa thu bảo vệ sức khỏe.