Chuyển Đổi Doanh Nghiệp Theo Chuẩn ESG: Tạo Động Lực Cho Năng Suất Xanh

Ngày 14 tháng 8, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức một buổi tọa đàm với chủ đề “Thúc đẩy năng suất xanh thông qua việc triển khai tiêu chuẩn ESG trong các tổ chức và doanh nghiệp”. Sự kiện này nằm trong khuôn khổ của Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia năm 2026. ESG, viết tắt của Environmental, Social, and Governance (Môi trường, Xã hội và Quản trị), cung cấp khung đo lường tính bền vững và trách nhiệm của doanh nghiệp thông qua ba trụ cột chính.

Ông Trần Hậu Ngọc, Phó chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, nhấn mạnh rằng năng suất và phát triển bền vững đang ngày càng trở nên quan trọng trong quá trình phát triển của doanh nghiệp. Vì lý do này, sự quan tâm đến năng suất xanh và việc triển khai ESG đang gia tăng không chỉ từ các tổ chức quốc tế mà còn từ cộng đồng doanh nghiệp trong nước.

Không chỉ là một yêu cầu về việc báo cáo hay cung cấp thông tin, ESG còn quan trọng hơn ở việc làm thế nào để tích hợp các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị vào hoạt động kinh doanh thực tiễn của doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu suất công việc và sử dụng tài nguyên một cách tối ưu, hướng đến sự phát triển bền vững.

Trong thời điểm hiện tại, việc chuyển đổi xanh và các tiêu chuẩn ESG không chỉ thu hút sự chú ý của những tập đoàn lớn mà còn có ảnh hưởng tới nhiều doanh nghiệp ở quy mô khác nhau. Các yêu cầu từ thị trường quốc tế, các nhà đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu đang dần trở thành yếu tố quyết định đối với các doanh nghiệp Việt Nam.

Doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là những đơn vị tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế, đang đứng trước những thách thức và cơ hội mới. Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, doanh nghiệp cần phải đầu tư vào nguồn lực, nâng cao năng lực và điều chỉnh cách thức quản lý. Tuy nhiên, nếu các doanh nghiệp có thể sử dụng tài nguyên một cách hiệu quả hơn, giảm lãng phí và quản trị tốt hơn, những thay đổi này sẽ không chỉ đáp ứng được yêu cầu của thị trường mà còn tăng cường năng suất, khả năng thích ứng và cạnh tranh lâu dài.

ESG không nên chỉ được coi là một yêu cầu tuân thủ đơn giản. Nó cần phải gắn liền với quá trình cải thiện năng suất của doanh nghiệp và tạo ra những kết quả thực chất trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ông Trần Hậu Ngọc cho biết: “Chúng tôi hy vọng rằng các đại biểu sẽ không chỉ nhận được thông tin cập nhật về xu hướng và yêu cầu quốc tế, mà còn có thể phát triển những ý tưởng và giải pháp thực tiễn, từ đó xây dựng lộ trình phù hợp cho doanh nghiệp của mình.”

Khái niệm ESG đã ra đời từ đầu những năm 2000, gắn liền với sự phát triển của các phong trào đầu tư có trách nhiệm và tính bền vững. Năm 2004, Liên Hợp Quốc thông qua báo cáo “Who Cares Wins”, khuyến khích sự tích hợp các yếu tố ESG vào hoạt động đầu tư. Đến năm 2006, Liên Hợp Quốc đã đưa ra các nguyên tắc PRI (Principles for Responsible Investment) nhằm thúc đẩy ESG như một chuẩn mực quốc tế cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp, đảm bảo tính bền vững trong hoạt động kinh doanh.

Động lực cho Năng suất và Đầu tư Xanh của Doanh nghiệp

Tại hội thảo, PGS. TS Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Tuần hoàn (ICED), đã nhấn mạnh rằng ESG không chỉ là một khoản chi phí tuân thủ mà còn có thể tạo động lực cho năng suất và đầu tư xanh trong doanh nghiệp.

Tuy nhiên, việc triển khai ESG tại doanh nghiệp Việt Nam hiện đang gặp phải một số rào cản lớn. Số liệu từ PwC Vietnam cho thấy, 32% hội đồng quản trị tại Việt Nam hoàn toàn không tham gia vào ESG, trong khi chỉ có 13% có vai trò lãnh đạo chủ động.

Khoảng cách về năng lực cũng là một trở ngại khi 61% doanh nghiệp chưa cam kết thực hiện ESG cho rằng thiếu kiến thức là rào cản chính. Bên cạnh đó, trong khi 82% doanh nghiệp thu thập dữ liệu ESG, chỉ khoảng 10% trong số đó ứng dụng công cụ phân tích kinh doanh để chuyển đổi dữ liệu thành những thông tin có giá trị chiến lược.

PGS. TS Nguyễn Hồng Quân cũng nhấn mạnh rằng kinh tế tuần hoàn cần được áp dụng để biến các nguyên tắc ESG thành hành động và các dữ liệu có thể đo lường được. Việt Nam đã có khung chính sách nhưng cần cập nhật để triển khai trong thực tiễn tại doanh nghiệp.

Bà Đào Thị Thanh Ngân, Trưởng ban Xây dựng phát triển chiến lược tại Công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền Phong, đã chia sẻ về thực tiễn của doanh nghiệp mình, xác định chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là cầu nối để nâng cao năng suất mà không ảnh hưởng đến môi trường. Doanh nghiệp đã tiết kiệm được 487.464 kWh điện và tái chế được 4.968,54 tấn nhựa phế phẩm. Họ cũng đề ra mục tiêu mua sắm theo tiêu chuẩn ESG lên tới 40% vào năm 2030.

Bà Yulia Dobrolyubova, chuyên gia về phát triển bền vững doanh nghiệp, cho rằng yêu cầu với doanh nghiệp đang chuyển từ việc tuân thủ sang quản lý rủi ro, tìm kiếm cơ hội và tạo ra giá trị. Các bên liên quan yêu cầu doanh nghiệp phải minh bạch hơn trong việc thực hiện và báo cáo ESG.

Tại Việt Nam, doanh nghiệp nhỏ và vừa xuất khẩu sang EU nên bắt đầu từ việc đánh giá độ trưởng thành và so sánh hoạt động hiện tại với các tiêu chuẩn quốc tế. Việc áp dụng các chứng nhận như ISO 9001 và ISO 14001 sẽ giúp các doanh nghiệp đi đúng hướng trong việc phát triển bền vững.

Khi ESG được tích hợp vào quá trình cải thiện hiệu quả hoạt động và đổi mới mô hình kinh doanh, nó sẽ trở thành một phần của hoạt động nâng cao năng suất thay vì là một gánh nặng tuân thủ riêng biệt. Điều này sẽ không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Chắc chắn rằng, để đối phó với những thách thức này, doanh nghiệp cần phải chủ động xác định các yêu cầu của thị trường và điều chỉnh chiến lược kinh doanh của mình. Những khó khăn trong việc áp dụng ESG có thể được vượt qua nếu doanh nghiệp nhìn nhận nó như một cơ hội để phát triển, không phải chỉ là một yêu cầu bắt buộc. Đặc biệt, những rủi ro từ việc không tuân thủ có thể rất lớn, như đã chỉ ra trong bài viết về ba người bị tạm giữ về hành vi thả diều gây ảnh hưởng đến sân bay Tân Sơn Nhất hoặc việc phạt tiền 10 triệu đồng vì đăng video sai sự thật liên quan đến Bệnh viện Bạch Mai và không thể không nhắc đến những nỗ lực của Hà Tĩnh trong việc chống hàng giả trong ngành y tế.