Ngăn Ngừa Nicotine: Hướng Tiếp Cận Mới Để Bảo Vệ Thế Hệ Trẻ Em

Đối tượng dễ tổn thương: Trẻ em và thanh thiếu niên trong cuộc chiến chống nicotine

Theo một báo cáo từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), việc sử dụng thuốc lá là nguyên nhân chính gây ra nhiều loại bệnh không lây nhiễm, bao gồm ung thư và bệnh tim mạch, dẫn đến hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm. Chỉ riêng tại Đông Nam Á, con số này lên tới khoảng 3,1 triệu. Đặc biệt, trẻ em lại là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với gần một nửa trong số chúng bị phơi nhiễm với khói thuốc, dẫn đến hơn 65.000 ca tử vong hàng năm chỉ tính riêng trong nhóm này.

Hiện nay, có khoảng 40 triệu trẻ em trên thế giới trong độ tuổi từ 13-15 bắt đầu sử dụng sản phẩm thuốc lá, trong đó có 20 triệu trẻ em hút thuốc lá điếu và 15 triệu em sử dụng thuốc lá điện tử. Nguy cơ trẻ em sử dụng thuốc lá điện tử đang tăng cao hơn đáng kể so với người lớn.

WHO chỉ ra rằng, ngành công nghiệp thuốc lá đang nhắm vào giới trẻ một cách có chủ đích. Những sản phẩm chứa nicotine với thiết kế hấp dẫn, hương vị đa dạng và những chiến dịch tiếp thị lôi cuốn đã khiến các sản phẩm này trở nên thu hút hơn với trẻ em và thanh thiếu niên.

Tình trạng này làm dấy lên lo ngại khi trẻ em có thể tiếp xúc với nicotine từ rất sớm.

Đối với não bộ đang phát triển, nicotine là mối nguy hiểm lớn

Trong một tuyên bố, WHO khẳng định rằng tất cả các sản phẩm có chứa nicotine đều không an toàn, bao gồm thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử và nhiều hình thức khác. Nicotine là chất gây nghiện mạnh, đặc biệt nguy hiểm đối với sự phát triển của não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Việc tiếp xúc với nicotine trong giai đoạn này có thể gây ra những tác động tiêu cực đến nhận thức, học tập, và sức khỏe tâm thần. Hơn nữa, việc bắt đầu sử dụng nicotine từ sớm làm gia tăng nguy cơ tạo ra thói quen nghiện lâu dài.

Khi nghiện trở thành một thực tế, việc từ bỏ thuốc trở nên rất khó khăn, và người trẻ có thể chuyển sang sử dụng nhiều loại sản phẩm nicotine khác nhau.

Các chuyên gia cảnh báo rằng, nếu không có biện pháp mạnh mẽ, thành quả từ nhiều năm chiến dịch kiểm soát thuốc lá có thể sẽ bị đảo ngược.

Tình trạng thuốc lá tại Việt Nam: Hướng đi và thách thức

Tại Việt Nam, việc thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã có nhiều kết quả tích cực trong 13 năm qua. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu ở nam giới đã giảm, và sự phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm rõ rệt trong các hộ gia đình và nơi công cộng.

Tuy vậy, tình hình sử dụng thuốc lá mới lại đang tăng vọt, đặc biệt trong giới trẻ với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Từ năm 2015 đến 2020, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở người trưởng thành đã tăng từ 0,2% lên 3,6%, trong đó nhóm tuổi từ 15-24 tăng mạnh nhất với 7,3%.

Điều này cho thấy một chuyển dịch nguy hiểm, nếu các biện pháp chỉ tập trung vào người hút mà không chú trọng ngăn chặn trẻ em, một thế hệ nghiện nicotine có thể hình thành.

Việt Nam đối mặt với gánh nặng về sức khỏe nghiêm trọng do thuốc lá, với hơn 103.000 ca tử vong hàng năm. Tổn thất kinh tế từ thuốc lá được ước tính lên đến 108 nghìn tỷ đồng trong năm 2022, khoảng 1,14% GDP quốc gia.

Đằng sau những con số này là hàng triệu gia đình đang phải chịu đựng những bệnh tật và chi phí chữa trị kéo dài.

Chuyển mình trong chiến lược kiểm soát: Chống lại thói quen hút thuốc ngay từ đầu

Các chuyên gia cho rằng, sự xuất hiện của các sản phẩm nicotine mới yêu cầu một sự thay đổi tư duy trong việc kiểm soát thuốc lá. Một trong những chính sách đang được quan tâm là TFG – Tobacco-Free Generation (Thế hệ không thuốc lá).

Điểm khác biệt lớn của TFG là chuyển trọng tâm từ việc kiểm soát những người đã hút thuốc sang việc ngăn ngừa những người sẽ hút thuốc trong tương lai.

Chính sách này đề xuất rằng các thế hệ sinh ra sau một thời điểm nhất định sẽ không được phép mua thuốc lá hợp pháp, nhằm bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên.

Thay vì chờ đợi đến khi một người trở thành người hút thuốc, chính sách này hướng đến việc ngăn chặn hành vi sử dụng ngay từ đầu. Bà Phạm Thị Xuân Thu, đại diện từ Tổ chức Y tế cộng đồng Vital Strategies nhấn mạnh rằng TFG là một chiến lược phòng ngừa dài hạn nhằm bảo vệ trẻ em trước khi họ bắt đầu hút thuốc.

Khi một thế hệ không còn hút thuốc, xã hội sẽ giảm đáng kể gánh nặng về bệnh tật và chi phí y tế trong tương lai.

Chính sách này cũng thúc giục các biện pháp bổ sung như tăng cường thuế, kiểm soát quảng cáo, ngăn chặn bán hàng cho người chưa đủ tuổi, và xây dựng môi trường học đường không thuốc lá.

Quan trọng nhất, cần phải có truyền thông mạnh mẽ để giáo dục trẻ em, phụ huynh và cộng đồng về những nguy cơ từ nicotine, từ đó không để những thông điệp quảng cáo lừa dối khiến họ quên đi bản chất gây nghiện của chất này.

Đề xuất tăng nguồn cho quỹ BHYT từ thuế thuốc lá, rượu bia, bảo hiểm bổ sung

SKĐS – Khám, chữa bệnh BHYT tăng nhanh, nhu cầu chăm sóc sức khoẻ của người dân ngày một cao hơn đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn lực…