Điều Chỉnh Truyền Thông Về Người Khuyết Tật: Từ Những Từ Ngữ Đến Quan Điểm Đúng Đắn

Đổi Mới Cách Tiếp Cận Truyền Thông Đối Với Người Khuyết Tật

Vào ngày 12/8, Hội Người khuyết tật tại Hà Nội đã phối hợp với Tổ chức Humanity & Inclusion (HI) để tổ chức một hội nghị chuyên đề mang tên “Ngôn từ và Góc máy: Thực hành truyền thông tiếp cận từ nội dung đến hình ảnh”. Sự kiện này nằm trong khuôn khổ dự án MIC, được tài trợ bởi Phái đoàn Liên minh châu Âu với mục tiêu nâng cao nhận thức xã hội, giảm sự kỳ thị và khuyến khích sự tham gia của người khuyết tật vào đời sống cộng đồng.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Phạm Quang Khoát – Phó chủ tịch Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội đã nhấn mạnh tầm quan trọng của truyền thông trong việc hình thành nhận thức. Một bài báo hay hình ảnh không chỉ đơn thuần là thông tin mà còn có sức ảnh hưởng lớn đến cách mà xã hội nhìn nhận người khuyết tật. Công Nghệ Camera AI Tại Cửa Lò: Giải Pháp Quan Trọng Để B… Trộm Cắp Tại Đám Cưới: Hiện tượng Đáng Lo Ngại Tại Đắk Lắk Nâng Cao Chất Lượng Giáo Dục Đại Học: Chiến Lược Phát Tri…

Ông Khoát chỉ ra rằng, nhiều bài viết hiện nay vẫn duy trì việc sử dụng những thuật ngữ như “lương y tật nguyền” hay “cô gái tật nguyền”. Dù không có ý định gây tổn thương, hình thức diễn đạt này lại vô tình làm nổi bật những khiếm khuyết và biến thành những điều bình thường thành những kỳ tích không cần thiết.

“Nếu một người sử dụng xe lăn đã tốt nghiệp đại học, chúng ta có cần phải gọi đó là một kỳ tích?” – ông nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu mọi người cần xem xét câu chuyện từ góc nhìn của chính nhân vật trong đó.

Đại diện hội cho biết truyền thông cần phải hướng tới những nguyên tắc như không thương hại, không tô vẽ và không biến khuyết tật thành những điều kỳ diệu. Các tác phẩm báo chí nên ghi lại cuộc sống của người khuyết tật một cách chân thực, phản ánh họ như những con người bình thường có đầy đủ quyền sống và quyền lựa chọn cuộc sống của mình.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Hà, Quản lý Dự án MIC của HI tại Việt Nam, đã giới thiệu về dự án này nhằm giảm bớt sự kỳ thị và tăng cường tiếng nói của người khuyết tật, đặc biệt là những nhóm ít được đại diện trong lĩnh vực giáo dục và việc làm.

Cùng trong khuôn khổ hội nghị, bà Dương Thị Vân, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ hòa nhập NKT (ICC), đã nêu ra rằng những rào cản về môi trường và nhận thức vẫn còn tồn tại. Việc cải thiện hạ tầng cùng với sự thay đổi trong nhận thức cộng đồng là rất cần thiết để thúc đẩy hòa nhập cho người khuyết tật.

Những số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới cho biết, Việt Nam hiện có khoảng 7% dân số, tương đương hơn 7 triệu người là người khuyết tật. Truyền thông nên ngừng việc sử dụng hình ảnh của người khuyết tật như một nguồn cảm hứng cho người khác và thay vào đó, phản ánh họ như những cá nhân có quyền lợi và nghĩa vụ như bao người khác.

Tiêu Chuẩn Đạo Đức Trong Truyền Thông Và Hoạt Động Báo Chí

Trong buổi tọa đàm, các hoạt động trải nghiệm thực tế đã được tổ chức để giúp người làm báo nhận diện rõ hơn những rào cản. Phóng viên và sinh viên báo chí được chia thành các nhóm để trải nghiệm việc đi lại bằng xe lăn, đeo kính che mắt để cảm nhận không gian của người khiếm thị, hay học ngôn ngữ ký hiệu với người khiếm thính.

Trong buổi tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam, đã nhấn mạnh rằng, bài báo về người khuyết tật không nhất thiết phải làm cho độc giả cảm thấy thương xót, cũng không cần phải bắt nhân vật phải truyền cảm hứng cho người khác. Cần phải chuyển hướng truyền thông từ những câu chuyện nhân đạo sang những vấn đề xã hội chính thống.

Các phóng viên và biên tập viên cần tuân thủ các quy chuẩn đạo đức khi tiếp cận từng nhóm đối tượng. Khi phỏng vấn người dùng xe lăn, nên giao tiếp ở cùng một tầm mắt, khảo sát địa điểm có tính tiếp cận và không tự ý di chuyển xe lăn khi chưa có sự đồng ý.

Với những người khiếm thị, phóng viên cần tự giới thiệu và mô tả không gian xung quanh một cách rõ ràng. Khi làm việc với người khiếm thính, sự tương tác phải được diễn ra với nhân vật chính thay vì chỉ nói chuyện với người phiên dịch, đồng thời cũng cần đảm bảo khung hình phim ghi lại được biểu cảm và ngôn ngữ cơ thể.

Chúng ta cần thực hành báo chí với nguyên tắc “Không có gì về chúng tôi nếu không có chúng tôi” (Nothing About Us Without Us). Mỗi từ ngữ được chọn lựa và mỗi khung hình đều có thể góp phần tạo ra rào cản hoặc mở ra cơ hội cho việc hòa nhập.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan làm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật

SKĐS – Theo Quyết định số 1059/QĐ-TTg, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan làm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật Việt Nam.