Đánh Giá Tác Động Của Quy Định Trưng Bày Thuốc Lá Đối Với Sức Khỏe Cộng Đồng

Thuốc lá mới và nguy cơ nghiện nicotine ở thanh thiếu niên

TS. Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Trưởng khoa Xã hội học y tế và Dân số tại Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế), chỉ ra rằng Việt Nam nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc lá cao nhất toàn cầu, với tỷ lệ 41,1% vào năm 2021. Mặc dù tỷ lệ hút thuốc ở độ tuổi thanh thiếu niên, từ 13-15 tuổi, dưới 2%, điều này vẫn cần được duy trì để bảo vệ sức khỏe tương lai của họ.

Đến năm 2030, chính phủ có kế hoạch giảm tỷ lệ hút thuốc ở nam giới xuống còn 36%, giữ tỷ lệ của nữ giới dưới 1% và duy trì tỷ lệ hút thuốc ở trẻ em ở mức thấp. Tuy nhiên, sự xuất hiện của thuốc lá điện tử và các sản phẩm nicotine mới như thuốc lá nung nóng đang đặt ra thách thức lớn cho các mục tiêu này. Nâng cao sức khỏe và hiệu suất cho đội ngũ y tế trong ca… Xử Lý Khẩn Cấp: Bộ Y Tế Hành Động Sau Vụ Lật Xe Khách Tại… Tân Bác Sĩ Nội Trú Tạ Tiến Tùng: Hành Trình Từ Phân Hiệu…

TS. Hạnh nhận định rằng trước khi có Nghị quyết 173 về cấm thuốc lá điện tử và núm hút thuốc lá nung nóng, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ đã gia tăng nhanh chóng, với khoảng 45% thanh thiếu niên sử dụng chưa từng hút thuốc lá truyền thống. Điều này cho thấy thuốc lá mới đang trở thành “cửa ngõ” dẫn đến nghiện nicotine.

Vi phạm quy định trưng bày thuốc lá tại các cửa hàng

Theo thông tin từ TS. Hoàng Thị Mỹ Hạnh, khoảng 40,9% cửa hàng bán lẻ hiện vi phạm quy định về trưng bày thuốc lá. Việc trưng bày, dù chỉ một bao thuốc, tạo ra một kích thích thị giác mạnh mẽ, với nghiên cứu cho thấy rằng trẻ em nhìn thấy bao thuốc sẽ có khả năng thử hút tăng 1,6 lần.

Không chỉ vậy, 1/3 người đang cai thuốc sẽ cảm thấy thèm thuốc ngay khi vô tình nhìn thấy những bao bì bắt mắt. TS. Hạnh nhấn mạnh rằng việc cấm trưng bày thuốc lá không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn thể hiện thông điệp rằng thuốc lá là mặt hàng cực kỳ nguy hiểm, không phải sản phẩm tiêu dùng bình thường.

Bà cũng dự đoán rằng nếu thực hiện lệnh cấm trưng bày, khoảng 5 triệu người sẽ bỏ thuốc lá trong vòng 7 năm tới. Điều này đồng nghĩa với việc cả nước có thể tiết kiệm khoảng 4.000 tỷ đồng mỗi năm cho chi phí khám chữa bệnh.

Hiện tại, số lao động trong ngành sản xuất thuốc lá ở Việt Nam rất ít, chỉ khoảng 9.355 người, tương đương với 0,3% tổng số lao động. Ngay cả khi tiêu thụ thuốc lá giảm 8% trong 10 năm tới, chỉ khoảng 75 người sẽ bị ảnh hưởng mỗi năm.

Với việc cấm trưng bày thuốc lá, người tiêu dùng có thể chuyển đổi chi tiêu sang hàng hóa khác, từ đó tạo ra từ 60.000 đến 120.000 việc làm mới trong các ngành khác, gấp nhiều lần số lao động hiện tại của ngành thuốc lá.

Nghiên cứu tại Hoa Kỳ cho thấy khoảng 32,8% người hút thuốc có ý định mua thuốc lá khi nhìn thấy chúng được trưng bày, trong khi tỷ lệ này giảm xuống chỉ còn 2,9% khi sản phẩm được che phủ hoàn toàn. Một nghiên cứu kéo dài tại Scotland cũng chỉ ra rằng sau khi cấm trưng bày, nguy cơ hút thuốc ở thanh thiếu niên giảm đến 73%.

Các kết quả này chứng minh rằng việc loại bỏ thuốc lá khỏi tầm nhìn tại các cửa hàng sẽ giúp giảm nhu cầu và hành vi hút thử ở thanh thiếu niên, cũng như góp phần vào việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Chính sách cấm trưng bày thuốc lá đang ngày càng được áp dụng rộng rãi trên thế giới. Đến cuối năm 2024, đã có 59 quốc gia ban hành quy định này, trong đó có Anh, Ireland, Canada, Australia và New Zealand. Trong khu vực ASEAN, một số quốc gia như Thái Lan, Brunei, Singapore và Laos cũng đã đưa ra quy định tương tự.

Với kinh nghiệm quốc tế từ các quốc gia đã áp dụng thành công, việc xem xét áp dụng quy định cấm trưng bày thuốc lá tại Việt Nam có thể là bước đi quan trọng trong nỗ lực bảo vệ sức khỏe cộng đồng, cũng như hỗ trợ việc cai nghiện và giảm tỷ lệ hút thuốc trong xã hội.

Cần có biện pháp hiệu quả trong việc quản lý thuốc lá

SKĐS – Việc duy trì quy định và cấm trưng bày thuốc lá giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.