Trường nội trú Mường Khương: khi cơ sở mới mở ra cơ hội cho học sinh vùng cao

Sáng 5/9, thầy trò Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương (xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai) đánh dấu khởi đầu năm học 2026-2027 trong không khí khác biệt so với trước đây: một cơ sở hoàn toàn mới xuất hiện giữa vùng núi, hứa hẹn thay đổi thói quen học tập và sinh hoạt của hàng trăm em học sinh vùng cao.

Một bước chuyển lớn cho giáo dục biên giới

Ngôi trường được hoàn thành sau hơn một năm tập trung thi công, khởi công từ tháng 11/2025. Việc đưa vào sử dụng một cơ sở nội trú liên cấp tại khu vực biên giới không chỉ mang ý nghĩa về mặt cơ sở vật chất mà còn là nỗ lực giảm rào cản khoảng cách, thời gian đi lại vốn cản trở việc tới lớp của nhiều gia đình ở vùng cao.

Theo thông tin công bố, công trình có tổng vốn đầu tư 257 tỷ đồng, gồm 28 phòng học, được thiết kế để phục vụ khoảng 980 học sinh — chủ yếu là con em các dân tộc thiểu số trong vùng, như H’Mông, Dao, Tày, Giáy, Tu Dí. Cơ sở mới còn có thư viện, phòng máy tính, khu nội trú và sân chơi thể thao, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc học tập và rèn luyện.

Câu chuyện của những học sinh được hưởng lợi trực tiếp

Số phận và thói quen học hành của nhiều em thay đổi rõ rệt khi có nơi ở, học hành tập trung. Ba anh em Cư Văn Quáng (lớp 9), Cư Thị Duyên (lớp 8) và Cư Văn Lửa (lớp 6) là ví dụ điển hình: gia đình các em thuộc hộ nghèo, sống cách trường khoảng 20 km nên trước đây việc đi học đều gặp khó khăn và cha mẹ thường xuyên phải xa nhà để mưu sinh. Việc chuyển về học tại cơ sở nội trú giúp các em giảm gánh nặng di chuyển và có điều kiện tham gia đầy đủ hoạt động của trường.

Một trường hợp khác là em Lù Thị Liên, học sinh lớp 9, người phải trải qua mất mát gia đình khi bố mẹ mất sớm. Trước đây Liên và em trai học tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Nấm Lư; khi cơ sở nội trú Mường Khương hoàn thiện, cả hai được chuyển về đây học tập. Liên mô tả cảm xúc đón nhận môi trường mới là ngỡ ngàng trước quy mô và tiện nghi, đồng thời xem nơi này như một “mái nhà” thứ hai, nơi em được chăm sóc và học tập cùng bạn bè.

Những thay đổi cụ thể tại trường

So với các lớp học từng thiếu thốn trong quá khứ, học sinh giờ có phục vụ thư viện và phòng máy tính — những hạ tầng giúp mở rộng phương thức tiếp cận tri thức. Khu nội trú có thể giảm áp lực cho những gia đình phải đưa con đi xa hằng ngày; sân chơi và cơ sở thể thao khuyến khích hoạt động rèn luyện thể chất, điều mà nhiều trường vùng cao trước đây chưa đáp ứng đủ.

Với quy mô gần một nghìn học sinh, việc tổ chức quản lý, sinh hoạt nội trú, phân ca học và đảm bảo an toàn sẽ là bài toán thực tế cần triển khai đồng bộ trong thời gian tới. Sự có mặt của lãnh đạo trung ương tại lễ khánh thành phần nào thể hiện tầm quan trọng của dự án đối với chiến lược phát triển giáo dục vùng cao và biên giới.

Tâm thế và trách nhiệm của đội ngũ giáo viên cắm bản

Hiệu trưởng nhà trường, cô Mông Thị Duyên, cho biết tập thể giáo viên phấn khởi khi có môi trường làm việc khang trang, đủ điều kiện chăm lo cho học sinh. Nhiều thầy cô vốn gắn bó lâu năm với vùng khó đã trải qua cảm xúc vừa tự hào vừa thấy trách nhiệm lớn hơn khi phải đồng hành giúp học sinh thích nghi với môi trường mới.

Cô Hoàng Thị Miên, quê Phú Thọ và đã có quãng thời gian 15 năm dạy học tại những địa bàn khó khăn, nhớ lại những thế hệ học sinh trưởng thành từ phòng học thiếu thốn. Làm việc trong cơ sở mới khiến cô xác định tiếp tục nỗ lực mang kiến thức thiết thực và tinh thần bền bỉ đến các em. Tương tự, cô Nguyễn Thanh Loan — người có nhiều năm công tác tại Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Nấm Lư — nhìn thấy cơ hội để tạo động lực cho học sinh vùng cao đến trường và kiên trì học hành.

Những điều cần lưu ý khi vận hành cơ sở nội trú

Việc đưa vào hoạt động một trường nội trú quy mô lớn ở vùng cao cần quan tâm đồng bộ tới nhiều khía cạnh: đảm bảo an toàn, quy trình chăm sóc cho học sinh nội trú, cơ cấu đội ngũ quản lý, phân bổ giáo viên theo chuyên môn, đồng thời liên hệ với gia đình để hỗ trợ học sinh về mặt tinh thần. Những yếu tố này quyết định chất lượng học tập và sự ổn định lâu dài cho nhà trường.

Trong lộ trình sắp tới, nhà trường và địa phương sẽ phải cân nhắc phương án quản trị, lịch sinh hoạt và cơ chế giám sát để bảo đảm học trò vừa an toàn vừa phát triển cả về kiến thức lẫn kỹ năng sống.

Kết nối với các mô hình giáo dục khác

Việc hoàn thiện một cơ sở nội trú ở Mường Khương là phần trong bức tranh rộng hơn của các sáng kiến nâng cao tiếp cận giáo dục tại khu vực biên giới và vùng sâu vùng xa. Nhiều địa phương khác cũng có những hoạt động liên quan; ví dụ, cách tổ chức khai giảng đồng loạt và khánh thành cơ sở giáo dục ở một tỉnh miền Bắc vừa diễn ra năm học này — bạn đọc có thể xem thêm Khai giảng Quảng Ninh 2026-2027 để hình dung quy mô và định hướng của các lễ khai giảng đồng thời.

Ở khu vực miền Trung, mô hình trường nội trú vùng biên đang đặt ra cả cơ hội lẫn thách thức về quản trị và thích nghi sau khi đưa vào sử dụng, như trường hợp được phản ánh trong bài Trường nội trú vùng biên Nghệ An. Tại đô thị, các buổi khai giảng có sự tham dự của lãnh đạo thành phố và kỳ vọng đổi mới phương pháp dạy học cũng là một mảnh ghép thú vị; ví dụ về điều đó được ghi nhận trong Khai giảng Ngô Thì Nhậm 2026-2027.

Điều cần lưu giữ sau ngày khánh thành

Sự đầu tư về cơ sở vật chất là bước nền, nhưng để “đổi đời” thực sự cho học sinh vùng cao còn đòi hỏi nỗ lực lâu dài từ nhiều phía: nhà trường, chính quyền địa phương, gia đình và cộng đồng. Những em như Quáng, Liên và các bạn khác giờ có điều kiện thuận lợi hơn để nuôi dưỡng ước mơ; nhiệm vụ tiếp theo là giữ cho cơ hội ấy bền vững bằng quy trình quản lý, chương trình học phù hợp và chăm sóc toàn diện cho học sinh nội trú.

Câu hỏi thường gặp

1. Trường nội trú Mường Khương phục vụ bao nhiêu học sinh?
Trường được thiết kế phục vụ khoảng 980 học sinh.

2. Khi nào công trình khởi công?
Công trình khởi công từ tháng 11/2025 và hoàn thành sau hơn một năm thi công tập trung.

3. Những dân tộc nào là đối tượng chính của trường?
Trường hướng tới phục vụ con em các dân tộc thiểu số trong vùng như H’Mông, Dao, Tày, Giáy, Tu Dí.

4. Ai đã đến dự lễ khánh thành?
Buổi lễ có sự tham dự và phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.

Kết luận

Việc đưa Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương vào hoạt động là một tín hiệu tích cực cho nỗ lực nâng cao tiếp cận giáo dục của học sinh vùng cao. Cơ sở vật chất, cùng với sự cam kết của đội ngũ giáo viên, tạo tiền đề để hàng trăm em được học tập trong điều kiện tốt hơn. Tuy nhiên, để biến đầu tư thành kết quả giáo dục bền vững, cần tiếp tục chú trọng quản trị nhà trường, an toàn cho học sinh nội trú và liên kết chặt chẽ với gia đình — yếu tố quyết định giúp các em duy trì bước tiến trên con đường học vấn.