Lộ trình tăng tốc: Giải ngân, thu hút đầu tư và chuyển dịch kinh tế ở Điện Biên

Trong buổi làm việc sáng 5/9 giữa lãnh đạo tỉnh Điện Biên và Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, bức tranh kinh tế địa phương được nhìn nhận là có chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm để đạt mục tiêu tăng trưởng. Số liệu nửa đầu năm cho thấy điểm sáng về tăng trưởng nhưng cũng hé lộ hạn chế về quy mô và cơ cấu nền kinh tế, đòi hỏi tỉnh phải hành động quyết liệt trong những tháng cuối năm.

Hiện trạng kinh tế: thành quả và giới hạn

Theo báo cáo từ lãnh đạo tỉnh, GRDP sáu tháng đầu năm 2026 ước đạt 15.437,32 tỷ đồng, tăng 8,67% so với cùng kỳ và xếp thứ 17 trong 34 địa phương. Về thu ngân sách, 8 tháng đạt 1.440,711 tỷ đồng, tương ứng 94,47% so với dự toán Trung ương giao. Những con số này cho thấy nền kinh tế địa phương đang phục hồi nhưng chưa tạo đà đủ mạnh để bứt phá.

Hạ tầng và đầu tư công được chú trọng; tỉnh đang đẩy nhanh tiến độ giải ngân và liên kết tiến độ các dự án trọng điểm với các kịch bản điều hành tăng trưởng. Song quy mô tổng thể vẫn còn nhỏ và quá trình chuyển dịch cơ cấu chưa nhanh, khiến một số ngành lợi thế như thương mại biên giới, cửa khẩu và du lịch chưa tận dụng được cơ hội.

Áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nhắc lại mục tiêu tăng trưởng hai con số cho năm 2026 và yêu cầu tỉnh đưa ra giải pháp cụ thể để tăng quy mô nền kinh tế, chuyển dịch cơ cấu, đồng thời nâng cao chất lượng tăng trưởng. Yêu cầu này đòi hỏi cả công tác quản trị, chính sách xúc tiến đầu tư và cải thiện môi trường kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, tỉnh được yêu cầu rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng cho quý III và quý IV theo từng ngành, xác định rõ nguyên nhân chậm trễ và phân công trách nhiệm để kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Việc thường xuyên kiểm tra tiến độ giải ngân vốn đầu tư công được nhấn mạnh như một nhân tố quyết định tốc độ thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn.

Những hướng giải quyết cụ thể được đề xuất

Từ nội dung buổi làm việc có thể tóm lược một số nhóm giải pháp trọng tâm: tăng cường thu hút doanh nghiệp; quyết liệt giải ngân vốn đầu tư công; khai thác lợi thế nông nghiệp và công nghiệp; phát triển kinh tế biên mậu; và triển khai đồng bộ các chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục, y tế, nhân lực và văn hóa để tạo sinh kế, việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa.

Song hành với phát triển kinh tế, lãnh đạo trung ương yêu cầu củng cố tiềm lực quốc phòng, an ninh, đảm bảo trật tự xã hội — yếu tố nền tảng để thu hút đầu tư bền vững. Việc hoàn thiện cơ chế vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo Kết luận số 64-KL/TW ngày 1/7/2026 cũng được đặt thành nhiệm vụ cấp bách, cùng với nâng cao năng lực cán bộ cấp xã, đặc biệt tại các xã biên giới.

Cải cách thủ tục và môi trường hành chính: một lợi thế hiện hữu

Hiện tỉnh có 1.878 thủ tục hành chính còn hiệu lực. Trong đó, 1.145 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình (chiếm 60,9%), 730 thủ tục thực hiện theo hình thức kết hợp (38,8%) và chỉ còn 3 thủ tục phải thực hiện trực tiếp. UBND tỉnh đã phân cấp, ủy quyền 324 thủ tục cho các cấp dưới. Những con số này phản ánh nỗ lực hướng tới giảm chi phí thời gian cho doanh nghiệp và người dân — một yếu tố hỗ trợ quyết định để thu hút đầu tư.

Để chuyển lợi thế hành chính thành dòng vốn, tỉnh cần tiếp tục đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian cấp phép, đồng thời minh bạch hóa trách nhiệm của chủ đầu tư và cơ quan quản lý để tránh ách tắc khi giải ngân.

Những rủi ro và yếu tố bên ngoài cần lường trước

Việc thu hút vốn không chỉ phụ thuộc vào chính sách địa phương mà còn bị ảnh hưởng bởi tâm lý và biến động thị trường tài chính – điều các nhà quản lý cần theo dõi sát. Ví dụ, thông tin về thất bại trong thử nghiệm lâm sàng hoặc biến động cổ phiếu dược phẩm có thể làm thay đổi quyết định đầu tư trong một số lĩnh vực; một tham chiếu chuyên sâu về chủ đề này có thể xem tại Pelacarsen thất bại: khi hạ Lp(a) không đồng nghĩa giảm biến cố tim mạch.

Ngoài ra, việc bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững và nâng cao đời sống cho bộ phận đồng bào dân tộc còn khó khăn là yếu tố nội tại quyết định khả năng hấp thụ nguồn lực phát triển. Nếu chênh lệch vùng miền không được thu hẹp, cầu nội địa và nguồn lao động chất lượng cho sản xuất — dịch vụ sẽ khó gia tăng bền vững.

Trọng tâm công việc trong ngắn hạn và trung hạn

Về ngắn hạn, tỉnh cần cập nhật kịch bản tăng trưởng theo quý, phân tích sâu nguyên nhân chậm tiến độ và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành, chủ đầu tư. Công tác kiểm tra, giám sát tiến độ giải ngân cần được thực hiện hàng tuần hoặc hàng tháng thay vì đột xuất để tạo áp lực và hỗ trợ tháo gỡ kịp thời.

Về trung hạn, cải thiện kết cấu hạ tầng giao thông, logistics và dịch vụ cửa khẩu sẽ là chìa khóa để phát triển thương mại biên giới và du lịch. Đồng thời, nâng cao năng lực nguồn nhân lực qua các chương trình giáo dục – đào tạo và phát triển y tế sẽ giúp tỉnh mở rộng chuỗi giá trị nông nghiệp và dịch vụ có hàm lượng tri thức cao hơn.

Quản trị, minh bạch và trách nhiệm: không thể lơi tay

Bên cạnh các biện pháp phát triển kinh tế, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hoàn thiện bộ máy được nhắc tới như nền tảng của mọi chính sách công. Vấn đề kỷ luật cán bộ, minh bạch trách nhiệm và xử lý nghiêm khi có vi phạm được nêu rõ; các diễn biến pháp lý, kỷ luật cán bộ có thể xem thêm trong bài viết phân tích sự kiện liên quan đến trường hợp cụ thể: Kỷ luật và truy tố với Thứ trưởng Hoàng Trung: diễn biến, bằng chứng và hệ lụy.

Thực thi kỷ luật đồng nghĩa với tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư: nơi nào có quản trị tốt, minh bạch và trách nhiệm, nơi đó vốn sẽ dễ đến hơn.

Giáo dục và an sinh: mấu chốt để phát triển bền vững

Để giảm nghèo bền vững và mở rộng cơ hội cho học sinh vùng cao, tỉnh cần hoàn thiện cơ sở vật chất và mô hình hỗ trợ giáo dục nội trú, tạo điều kiện học tập, sinh hoạt và phát triển kỹ năng nghề cho học trò từ các xã đặc biệt khó khăn. Một mô hình đã được triển khai tại địa phương khác, với tác động tích cực lên học sinh vùng cao, được phân tích trong bài viết về cơ sở mới tại Mường Khương: Trường nội trú Mường Khương: khi cơ sở mới mở ra cơ hội cho học sinh vùng cao.

Đầu tư cho con người sẽ làm tăng khả năng hấp thụ và phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ trong trung và dài hạn, đồng thời giảm áp lực an sinh xã hội.

Kết luận: ưu tiên hành động và điều cần ghi nhớ

Điện Biên đã đạt được những kết quả tích cực nhưng để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số cần sự phối hợp đồng bộ giữa tăng cường giải ngân vốn đầu tư công, thu hút doanh nghiệp, nâng cấp hạ tầng và cải thiện chất lượng nguồn nhân lực. Minh bạch quản trị và xử lý nghiêm trách nhiệm cũng là điều kiện cần để tạo dựng môi trường đầu tư an toàn, bền vững.

Trong ngắn hạn, tỉnh phải tập trung rà soát kịch bản tăng trưởng theo quý, giao rõ đầu mối chịu trách nhiệm và đôn đốc tiến độ giải ngân; trong trung hạn, ưu tiên phát triển hạ tầng biên mậu, logistics và các chương trình đào tạo để tạo lực kéo cho nền kinh tế địa phương. Việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội sẽ quyết định tính bền vững của mọi nỗ lực đó.

Những đề xuất nêu trong buổi làm việc với Phó Thủ tướng là kim chỉ nam để tỉnh hoàn thiện lộ trình thực hiện trong vài tháng tới; thành công phụ thuộc vào năng lực triển khai, phối hợp liên ngành và tính kiên trì trong việc tạo môi trường thuận lợi cho nhà đầu tư và người dân.