Sự An Toàn Khi Chụp CT và MRI Cho Bệnh Nhân Thận Mạn: Những Điều Cần Biết

Bệnh nhân mắc bệnh thận mạn dễ phải đối mặt với nhiều lo ngại khi được chỉ định chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc cộng hưởng từ (MRI) có tiêm thuốc tương phản. Nỗi sợ hãi về việc thuốc cản quang có thể gây tổn thương thận khiến nhiều người trì hoãn hoặc từ chối thực hiện xét nghiệm, điều này có thể làm chậm trễ trong quá trình chẩn đoán và điều trị bệnh. Vậy thực sự tiêm thuốc khi chụp CT và MRI có hại cho thận hay không?

Có một thực tế là bệnh thận mạn không phải là lý do để hoàn toàn tránh xa việc thực hiện CT hay MRI có sử dụng thuốc đối quang. Quyết định tiêm thuốc cản quang cần được thực hiện dựa trên chức năng thận, loại thuốc được lựa chọn, mục tiêu chẩn đoán và sự cân nhắc giữa lợi ích và rủi ro cho từng bệnh nhân.

Hệ Thống Đánh Giá An Toàn Trong Chụp CT Có Tiêm Thuốc Cản Quang

Trước đây, việc gia tăng nồng độ creatinine sau khi chụp CT hay MRI thường bị quy cho thuốc cản quang. Tuy nhiên, điều quan trọng là phân biệt giữa tổn thương thận cấp do thuốc cản quang (CA-AKI) với tổn thương thực tế (CI-AKI). Việc tăng creatinine có thể đến từ nhiều nguyên nhân như mất nước, nhiễm trùng hay hạ huyết áp. Nguy cơ tổn thương thận từ thuốc cản quang iod hiện đại qua đường tĩnh mạch được đánh giá là thấp hơn rất nhiều so với quan niệm trước đây.

Mức độ thận trọng sẽ phụ thuộc vào chỉ số eGFR:

• eGFR ≥ 45 mL/phút/1,73 m²: Rủi ro tổn thương thận thực sự rất thấp nếu chức năng thận ổn định.
• eGFR 30–44 mL/phút/1,73 m²: Nhiều bệnh nhân vẫn có thể thực hiện xét nghiệm, nhưng cần đánh giá thêm.
• eGFR < 30 mL/phút/1,73 m²: Cần thận trọng hơn, nhưng vẫn có thể thực hiện nếu xét nghiệm thực sự cần thiết.

Nếu bệnh nhân đang có tổn thương thận, bác sĩ cần đánh giá nguyên nhân và mức độ suy thận trước khi quyết định tiêm thuốc cản quang.

Đánh Giá An Toàn Khi Chụp MRI Với Thuốc Đối Quang Từ

Khi thực hiện MRI, thuốc đối quang từ có chứa gadolinium có thể được sử dụng để làm rõ các tổn thương. Một trong những biến chứng nghiêm trọng đã từng được quan tâm ở bệnh nhân suy thận nặng là xơ hóa hệ thống do thận (NSF). Tuy nhiên, các loại thuốc gadolinium nhóm II hiện được đánh giá là có nguy cơ NSF rất thấp, ngay cả ở những bệnh nhân này.

Một nghiên cứu lớn với 4.931 trường hợp sử dụng thuốc gadolinium nhóm II cho bệnh nhân thận mạn giai đoạn 4 – 5 không ghi nhận trường hợp nào mắc NSF. Do đó, trong trường hợp MRI cần thiết, rủi ro bỏ sót hoặc trì hoãn chẩn đoán thậm chí có thể lớn hơn nguy cơ NSF.

Các Lưu Ý Cần Thiết Trước Khi Thực Hiện CT/MRI

Trước khi sử dụng bất kỳ thuốc cản quang nào, bác sĩ cần tiến hành đánh giá toàn diện bệnh nhân, bao gồm:

• Kiểm tra nồng độ creatinine và eGFR.
• Xác định bệnh nhân có ổn định hay không.
• Đánh giá tình trạng mất nước, nhiễm trùng hay hạ huyết áp.
• Xem xét loại thuốc cản quang nào sẽ được tiêm.

Người bệnh cần ý thức rằng bệnh thận mạn không có nghĩa là chống chỉ định hoàn toàn đối với CT có thuốc cản quang hay MRI. eGFR càng thấp hay có tổn thương thận thì cần có sự đánh giá kỹ càng hơn. Quan trọng nhất là bác sĩ cần cân nhắc các yếu tố trên để đưa ra quyết định chính xác.

Bác sĩ và bệnh nhân cũng cần thảo luận về lợi ích của việc thực hiện xét nghiệm và những rủi ro tiềm ẩn trước khi quyết định. Trường hợp không thực hiện xét nghiệm có thể dẫn đến tình trạng bỏ lỡ cơ hội chẩn đoán sớm một bệnh lý nghiêm trọng.

Để hiểu hơn về phản ứng thường gặp sau khi tiêm vaccine, bạn có thể tham khảo bài viết về Những Điều Cần Biết Về Phản Ứng Sau Khi Tiêm Vaccine. Ngoài ra, nếu bạn cần biết về việc tối ưu hóa mức đóng bảo hiểm y tế cho người thu nhập thấp, hãy đọc thêm tại Đưa Ra Giải Pháp Tối Ưu Hóa Mức Đóng Bảo Hiểm Y Tế Cho Người Thu Nhập Thấp. Cuối cùng, để theo dõi những hoạt động bảo vệ động vật, hãy xem bài viết về Hà Nội: Cộng Đồng Đồng Loạt Kêu Gọi Chấm Dứt Nạn Nuôi Nhốt Gấu.