Cải Cách Bộ Tiêu Chí Y Tế Xã: Đáp Ứng Thực Tiễn Đời Sống Mới

Vào ngày 27 tháng 8, Hội nghị Xây dựng Bộ Tiêu chí Quốc gia về Y tế Xã giai đoạn 2026-2035 đã diễn ra tại Quy Nhơn, Gia Lai, dưới sự chủ trì của Vụ Kế hoạch – Tài chính, Bộ Y tế, phối hợp cùng Viện Chiến lược và Chính sách y tế.

Ban tổ chức cho biết, Bộ Tiêu chí Quốc gia về Y tế Xã đã được ban hành qua nhiều giai đoạn, với phiên bản gần nhất là theo Quyết định 1300/QĐ-BYT ngày 9 tháng 3 năm 2023. Tuy nhiên, sự thay đổi trong mô hình chính quyền địa phương dường như đã tác động lớn đến quy mô và chức năng của các trạm y tế xã, điều này khiến cần thiết phải điều chỉnh Bộ Tiêu chí mới để phù hợp với tình hình hiện tại. Đại học Y Dược TPHCM Ghi Dấu Ấn Quốc Tế Với Giải Thưởng G… Mối Nguy Hiểm Từ Thuốc Lá Điện Tử: Những Chiêu Trò Quảng… Khám Phá Ung Thư Thận: Câu Chuyện Cảnh Giác Từ Một Trường…

73% Xã Đạt Tiêu Chí Nhưng Còn Thiếu Chất Lượng

Trong phần khai mạc, PGS.TS. Phan Lê Thu Hằng, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính, khẳng định rằng các trạm y tế xã là điểm tiếp cận y tế quan trọng nhất, đóng vai trò chủ chốt trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu và phòng bệnh. Mô hình hiện tại đã cải thiện đáng kể về cơ sở vật chất và nhân lực tại các tuyến xã, và là thước đo quan trọng cho sự đầu tư của chính quyền địa phương vào y tế cơ sở.

Tuy nhiên, nghiên cứu từ Viện Chiến lược và Chính sách y tế chỉ ra rằng còn tồn tại nhiều khoảng cách đáng lo ngại. Tính đến ngày 30 tháng 6 năm 2025, khoảng 73% xã đã đạt được Bộ Tiêu chí Quốc gia về Y tế Xã theo Quyết định 1300, nhưng một số khu vực như Đông Nam Bộ chỉ có khoảng 35% xã hoàn thành tiêu chí.

Đặc biệt, tỷ lệ các xã đạt điểm tối đa ở những tiêu chí quan trọng như khám chữa bệnh, phục hồi chức năng, y học cổ truyền, y tế dự phòng, và an toàn thực phẩm vẫn khá thấp, với chỉ khoảng 6% đạt được điểm tối đa ở nhóm tiêu chí đầu ra. Điều này cho thấy, việc đạt tiêu chí đầu vào không có nghĩa là khả năng cung ứng dịch vụ y tế tại trạm đã đáp ứng đúng yêu cầu.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, mô hình các trạm y tế cũng đã thay đổi đáng kể. Theo thống kê, gần 3.000 xã đã có quyết định thành lập trạm y tế thuộc UBND xã, với tổng số 2.640 điểm trạm, cho thấy một trạm y tế chính có thể quản lý nhiều điểm trạm khác nhau.

Cần Cập Nhật Về Nhân Lực và Chuyển Đổi Số

Điều cần lưu ý là Bộ Tiêu chí mới cần phản ánh đúng quy mô và chức năng của các trạm y tế sau khi sắp xếp. Nhóm nghiên cứu chỉ ra rằng tiêu chí phân vùng hiện nay đang gặp khó khăn, bởi nhiều trung tâm y tế huyện không còn hoạt động theo mô hình cũ. Hiện tại, kích thước xã đã lớn hơn nhiều, với diện tích có nơi lên tới hàng trăm km² và dân số vượt quá 100.000 hoặc thậm chí 200.000 người.

Vì vậy, dự thảo Bộ Tiêu chí sẽ tiến hành phân loại xã dựa vào mức độ tiếp cận với các cơ sở y tế tuyến trên, đồng thời xem xét các yếu tố như quy mô dân số và số lượng điểm trạm y tế. Cách phân loại như “vùng 1, vùng 2, vùng 3” cũng cần được cân nhắc điều chỉnh để giảm nhầm lẫn với các hệ thống phân vùng khác hiện có.

Bên cạnh đó, các chức năng và nhiệm vụ của trạm y tế cần được cập nhật theo quy định hiện hành, bao gồm bảo trợ xã hội, chăm sóc sức khỏe tâm thần, y tế học đường, và hỗ trợ nạn nhân bạo lực. Đặc biệt, chuyển đổi số cũng cần được chú trọng trong Bộ Tiêu chí mới.

Nhân lực là vấn đề đáng quan tâm, và dự thảo đặt mục tiêu đến năm 2027, mỗi trạm y tế phải có từ 4-5 bác sĩ. Tuy nhiên, có sự chênh lệch lớn giữa các vùng, đặc biệt là những khu vực khó khăn, điều này đặt ra thách thức trong việc thiết kế tiêu chí sao cho hợp lý và khả thi.

Dự thảo cũng cập nhật nhiều nội dung mới về khám sức khỏe định kỳ, quản lý bệnh không lây nhiễm và ứng dụng hồ sơ sức khỏe điện tử. Một số chỉ tiêu không còn phù hợp đang được xem xét bỏ hoặc điều chỉnh, ví dụ như các yêu cầu duy trì hồ sơ giấy tờ trong thời đại số hóa.

PGS.TS. Phan Lê Thu Hằng cho biết, dự thảo Bộ Tiêu chí vẫn tiếp tục dựa trên khung 10 tiêu chí của Bộ Tiêu chí hiện hành nhưng sẽ được cập nhật yêu cầu mới. Tổng cộng, dự thảo sẽ bao gồm 10 tiêu chí với 50 tiêu chí thành phần, tập trung vào các lĩnh vực như quản lý y tế, nhân lực, cơ sở hạ tầng và ứng dụng công nghệ thông tin.

Các tiêu chí sẽ yêu cầu đạt ít nhất 80% tổng điểm và mỗi tiêu chí phải đạt tối thiểu 50% số điểm của tiêu chí đó. Một số chỉ tiêu quan trọng có thể được coi là ‘điểm liệt’, nếu không đạt sẽ không được công nhận.

Tiếp Nhận Ý Kiến Để Hoàn Thiện Dự Thảo

Tại hội nghị, nhiều chuyên gia đã đưa ra các ý kiến nhằm xác định tính phù hợp của các tiêu chí với thực tế sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Một số vấn đề được nêu ra bao gồm cách xác định khoảng cách tới cơ sở khám chữa bệnh, và các yêu cầu liên quan đến nhân lực công nghệ thông tin và y tế công cộng.

Đại diện từ các vườn y tế đã nhấn mạnh sự đa dạng trong mô hình các điểm trạm y tế, với một số nơi thực hiện toàn bộ chức năng như trạm chính, trong khi nơi khác chỉ huy động nhân lực khi cần thiết. Do đó, cần có quy định chung để đáp ứng chất lượng dịch vụ mà vẫn phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương.

Phiên thảo luận diễn ra nhiều ý kiến từ thực tiễn địa phương và sự giải đáp từ các đại diện của Bộ Y tế. Các phản hồi tập trung vào cả 10 nhóm tiêu chí, đặc biệt là về cơ sở hạ tầng, nhân lực y tế và công nghệ thông tin.

Hội nghị kết thúc với sự cam kết từ Ban soạn thảo về việc tiếp thu ý kiến đóng góp và sẽ tiếp tục điều chỉnh trước khi trình ban hành. Dự kiến, Bộ Tiêu chí Quốc gia về Y tế Xã giai đoạn 2026-2035 sẽ hoàn thiện và được ban hành vào tháng 9 tới.

Bộ Tiêu chí mới không chỉ là công cụ quan trọng để cải thiện chất lượng y tế cơ sở mà còn góp phần thực hiện những mục tiêu về sức khỏe lớn hơn, trong đó có việc đạt 90% xã hoàn thành Bộ tiêu chí vào năm 2030 và 100% trạm y tế triển khai quản lý một số bệnh không lây nhiễm vào năm 2030.