Chuyển Đổi Mô Hình Truyền Thông Y Tế Địa Phương: Thách Thức và Giải Pháp

Vào ngày 27 tháng 8, tại phường Quy Nhơn, Gia Lai, sự kiện quan trọng đã diễn ra khi Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe Trung ương thuộc Bộ Y tế tổ chức hội thảo với chủ đề “Đổi mới truyền thông y tế trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp năm 2026: Nâng cao năng lực và hiệu quả triển khai”.

Hội thảo này thu hút sự tham gia của nhiều nhà quản lý, chuyên gia và đại diện từ các cơ quan thuộc Bộ Y tế, cùng với các lãnh đạo CDC các tỉnh, thành phố. Mục tiêu chính là thảo luận về các yêu cầu mới đối với công tác truyền thông y tế trong bối cảnh chuyển đổi sang mô hình hai cấp. Cải Cách Bộ Tiêu Chí Y Tế Xã: Đáp Ứng Thực Tiễn Đời Sống Mới Đại học Y Dược TPHCM Ghi Dấu Ấn Quốc Tế Với Giải Thưởng G… Mối Nguy Hiểm Từ Thuốc Lá Điện Tử: Những Chiêu Trò Quảng…

Cải Cách Cấu Trúc Truyền Thông Y Tế

Một trong những thách thức chính mà hội thảo đề cập là việc cần phải tái cấu trúc mạng lưới truyền thông y tế để phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. Khi có sự thay đổi này, cách thức truyền tải thông tin cần phải được điều chỉnh để đảm bảo thông tin đến tay người dân một cách nhanh chóng và chính xác.

Nguy cơ lớn nhất trong tình hình mới là thông tin về chính sách và phòng chống dịch bệnh có khả năng không được tiếp cận kịp thời hoặc không được điều chỉnh phù hợp với nhu cầu của cộng đồng địa phương.

Một định hướng quan trọng được đưa ra là “Y tế định hướng chuyên môn – chính quyền cơ sở điều phối thực hiện”. Trong đó, CDC tỉnh đóng vai trò then chốt, trong khi các Trạm Y tế trở thành đầu mối chuyên ngành tại địa phương, và chính quyền xã, phường sẽ huy động các nguồn lực xã hội để chuyển giao thông điệp đến người dân.

Đặc biệt, hội thảo còn nhấn mạnh sự cần thiết phải hình thành một mạng lưới thông tin hai chiều. Địa phương không chỉ đơn thuần là nơi tiếp nhận thông tin từ Trung ương mà còn cần trở thành nguồn thông tin để Trung ương có thể cập nhật và lan tỏa những câu chuyện và mô hình thực tiễn từ cơ sở.

Hội thảo cũng đề xuất một cơ chế kết nối để đảm bảo dòng thông tin giữa Trung ương và 34 CDC tại địa phương hoạt động hiệu quả, bao gồm cả thông tin từ trên xuống và từ dưới lên với các tài liệu hỗ trợ và câu chuyện thành công thực tế.

Như vậy, vai trò của cơ sở không chỉ là nơi thực hiện mà còn là mắt xích quan trọng trong việc tạo ra nội dung và tri thức cho hệ thống truyền thông.

Thích Nghi Với Công Nghệ Số

Trong bối cảnh mạng lưới mới, chuyển đổi số đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc truyền tải thông tin y tế. Các công nghệ như Facebook, TikTok, và các công cụ AI đang ngày càng trở nên hữu ích trong việc tiếp cận và cung cấp thông tin cho người dân.

Đại diện CDC Lâm Đồng đã trình bày các kinh nghiệm trong việc xây dựng hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng, trong khi Samsung cũng đã chia sẻ về việc ứng dụng dữ liệu số và AI để cá nhân hóa quản lý sức khỏe.

Tuy nhiên, người ta cũng băn khoăn về một nghịch lý trong kỷ nguyên số: trong khi có nhiều thông tin hơn, nhu cầu về thông tin đáng tin cậy lại càng cao. Chất lượng thông tin y tế không thể chỉ dựa vào tốc độ mà còn phải được bảo đảm tính chính xác, minh bạch và dễ hiểu.

Thông tin y tế cần có tính tương tác và vai trò tích cực của các chuyên gia, bác sĩ uy tín trong không gian số cũng phải được nâng cao.

Đo Lường Hiệu Quả Truyền Thông Y Tế

Hội thảo cũng đã đưa ra một thông điệp quan trọng về cách đánh giá hiệu quả truyền thông y tế. Việc chỉ đếm số lượng tin bài hay buổi họp không thể phản ánh được tác động thực sự của công tác truyền thông.

Giải pháp mà CDC Đồng Nai đề xuất là áp dụng mô hình BCC để phân tích đối tượng, nhận diện rào cản và thiết kế thông điệp phù hợp. Thay vì chỉ đặt câu hỏi “Chúng ta đã truyền thông được bao nhiêu?”, cần chuyển trọng tâm sang câu hỏi “Người dân đã thay đổi điều gì sau khi nhận thông điệp?”.

Một ví dụ điển hình trong hội thảo về tiêm chủng cho thấy việc luật hóa những định hướng mới về tiêm chủng là rất quan trọng. Điều này giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền tiếp cận vắc xin cũng như lợi ích của tiêm chủng cho sức khỏe cộng đồng.

Để đạt được điều này, thông điệp phải được chuyển hóa thành các thông tin dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng và cộng đồng.

Trạm Y tế: Nơi Thực Hiện Thông Điệp Thành Hành Động

Khi mà công nghệ và phương thức truyền thông đang thay đổi, vai trò của con người tại cơ sở vẫn là yếu tố không thể thiếu. Trạm Y tế xã, phường là nơi gần nhất với người dân và có khả năng lắng nghe, giải thích và giải quyết các thắc mắc về sức khỏe.

Do đó, việc nâng cao năng lực truyền thông cho nhân viên y tế tại cơ sở là một yếu tố quan trọng để thành công trong việc cải cách truyền thông y tế.

Nhân viên Trạm Y tế trong tương lai không chỉ cần có kiến thức chuyên môn mà còn phải biết cách lắng nghe, tư vấn, truyền thông nguy cơ và sử dụng các công cụ số để tương tác với cộng đồng.

Theo nhà báo Vũ Mạnh Cường, truyền thông tại tuyến cơ sở cần phải chuyển từ dạng tuyên truyền thụ động sang tư vấn, tương tác và truyền thông nguy cơ. Cán bộ y tế địa phương cần được đào tạo kỹ năng truyền thông số từ việc quản lý nhóm cộng đồng trên Zalo cho đến việc sử dụng hình ảnh trực quan.

Trạm Y tế cần trở thành điểm tựa tin cậy cho thông tin sức khỏe, khi mà thông điệp chính thống được giải thích và hướng dẫn cụ thể, khoảng cách giữa “thông tin” và “hành động” sẽ được rút ngắn một cách đáng kể.

Hướng đi của hội thảo cũng nhấn mạnh rằng cần số hóa công cụ nhưng đồng thời cũng phải địa phương hóa hành động. Thành công không chỉ đo bằng số lượng thông tin được đăng tải mà còn bằng mức độ tin tưởng và hiểu biết của người dân, cũng như những thay đổi trong hành vi.

Hướng Tới Một Đổi Mới Toàn Diện

Nhìn chung, việc cải cách truyền thông y tế trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ đơn thuần là việc mở thêm các kênh truyền thông mới mà còn cần sự chuyển biến toàn diện về tư duy trong cách thức tiếp cận.

Cần chuyển từ truyền thông một chiều sang tương tác hai chiều, từ cung cấp thông tin đơn thuần sang xây dựng niềm tin, từ việc đo lường đầu ra sản phẩm sang đo lường hiệu quả của sự thay đổi hành vi.

Thêm vào đó, truyền thông y tế cần phải được đặt ngang hàng với các can thiệp y tế để đảm bảo sức khỏe cộng đồng được nâng cao. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một hệ thống thông tin y tế hiệu quả, có tính gần gũi và đáng tin cậy.

Đổi mới truyền thông y tế là điều kiện tiên quyết để đưa các chính sách y tế lớn vào thực tiễn cuộc sống, giúp bảo vệ và nâng cao sức khỏe của người dân.

Xây dựng hệ thống truyền thông mạnh, hiệu quả, hỗ trợ đắc lực trong thực hiện nhiệm vụ của ngành y tế

SKĐS – Đội ngũ cán bộ làm truyền thông giáo dục sức khỏe ở tuyến tỉnh, tuyến y tế cơ sở đã có nhiều cố gắng trong triển khai các chỉ đạo của Bộ Y tế và của UBND tỉnh, thành, tích cực và chủ động áp dụng những tiến bộ kỹ thuật trong đổi mới hoạt động truyền thông, đa dạng hóa cách thức truyền thông…