Tay chân miệng tăng mạnh: nhà trẻ, phụ huynh và trường học cần chuẩn bị thế nào

Một đợt tăng ca tay chân miệng đang khiến hệ thống y tế và giáo dục phải cảnh giác: số liệu giám sát cho thấy con số bệnh nhân đã xấp xỉ gần 100.000 trong 8 tháng đầu năm 2026, mức tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Phân tích phân bố tuổi và nơi xảy ra cho thấy nhóm dễ tổn thương nhất là trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là các em đang học tại nhà trẻ và trường mẫu giáo.

Tình hình hiện tại: con số, xu hướng và điểm nóng

Theo tổng hợp báo cáo, trong 8 tháng đầu năm 2026 gần 100.000 ca tay chân miệng được ghi nhận trên toàn quốc. Tỷ lệ mắc tập trung mạnh ở trẻ nhỏ: 87,3% tổng số ca thuộc nhóm dưới 5 tuổi. Trong 4 tuần gần nhất, một số địa phương vẫn báo cáo số ca cao, gồm TP.HCM, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh, Lâm Đồng, Đà Nẵng và Hà Nội. Thông tin kèm theo cho thấy ở giai đoạn gần đây, số ca trung bình tuần cũng ở mức đáng lưu tâm.

Tại sao dịch có thể tiếp tục tăng?

Cục Phòng bệnh báo cáo rằng tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường ghi nhận đỉnh vào các tháng 9 và 10 — thời điểm trẻ bắt đầu năm học, tăng cường tiếp xúc và sinh hoạt tập thể. Khi môi trường sinh hoạt tập trung và thói quen vệ sinh cá nhân chưa được thực hiện đồng đều, khả năng lan truyền trong lớp và giữa gia đình sẽ cao hơn. Bộ Y tế cũng cảnh báo rủi ro bệnh truyền nhiễm khác như sốt xuất huyết và COVID-19 có thể diễn biến phức tạp đồng thời, làm tăng áp lực cho công tác phòng chống dịch tại trường học.

Vai trò của nhà trường và phụ huynh: những việc cần làm ngay

Bộ Y tế đã gửi văn bản đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp chặt chẽ với Sở Y tế để tăng cường công tác phòng, chống tại cơ sở giáo dục, đặc biệt nhà trẻ, mẫu giáo. Những hành động cụ thể, phù hợp và dễ thực hiện gồm:

• Tăng cường truyền thông tới giáo viên và phụ huynh về cách phát hiện sớm triệu chứng nghi ngờ (sốt, loét miệng, phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông) và các bước xử trí ban đầu.
• Bảo đảm vệ sinh môi trường: lớp học thông thoáng, đủ ánh sáng; lau chùi, khử khuẩn thường xuyên bề mặt và đồ chơi trẻ tiếp xúc.
• Đối với nhà trẻ và mẫu giáo, duy trì nguyên tắc “3 sạch” — ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch — để hạn chế nguồn lây trong nhóm trẻ nhỏ.
• Trang bị nước sạch, xà phòng và điểm rửa tay thuận tiện; hướng dẫn, luyện thói quen rửa tay bằng xà phòng cho trẻ và nhân viên chăm sóc.
• Giám sát sức khỏe trẻ ngay trong thời gian ở lớp, kịp thời báo phụ huynh đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Phối hợp liên ngành và báo cáo kịp thời

Bộ Y tế nhấn mạnh cần có cơ chế phối hợp giữa ngành giáo dục và y tế trong phát hiện, xử lý, và báo cáo các trường hợp nghi ngờ hoặc xác nhận mắc bệnh. Khi xuất hiện cụm ca bệnh tập trung trong cùng lớp hoặc nhóm trẻ, nhà trường phải chủ động liên hệ với cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn biện pháp phòng, chống phù hợp.

Đồng thời, việc duy trì chuỗi cung ứng vật tư, trang thiết bị cần thiết cho chăm sóc và phòng dịch cũng là phần của năng lực phản ứng y tế; để hiểu rõ hơn về chiến lược quản lý và minh bạch chuỗi cung ứng thiết bị trong bối cảnh y tế, có thể tham khảo quản lý chuỗi thiết bị y tế nhằm nắm bối cảnh rộng hơn về nguồn lực và sản xuất trong nước.

Hướng dẫn giám sát và hành động khi phát hiện trẻ nghi ngờ

Những việc cần thực hiện ngay khi có trẻ biểu hiện nghi ngờ mắc tay chân miệng tại lớp:

• Tách trẻ khỏi nhóm, thông báo cho phụ huynh/ người chăm sóc để đưa trẻ đến cơ sở y tế; không cho trẻ trở lại lớp cho đến khi bác sĩ xác nhận phù hợp.
• Tăng cường vệ sinh bề mặt, đồ chơi và vật dụng có trẻ tiếp xúc; tạm dừng hoạt động tập trung nếu cần theo hướng dẫn y tế địa phương.
• Báo cáo cho Sở Y tế thông qua kênh báo cáo đã thiết lập để được tư vấn can thiệp phù hợp.

Vai trò của cộng đồng và chương trình chăm sóc tiếp cận

Để đảm bảo nhóm dễ tổn thương tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời, cơ chế phối hợp giữa trạm y tế, phòng khám tư và các chương trình chăm sóc tại cộng đồng là cần thiết. Một số sáng kiến địa phương nhắm tới việc đưa dịch vụ đến người cần hỗ trợ có thể là tham khảo hữu ích cho những nơi khác đang muốn mở rộng tiếp cận; ví dụ về cách tổ chức và phối hợp dịch vụ này được trình bày trong bài về khám sức khỏe miễn phí Buôn Ma Thuột, nơi nỗ lực tiếp cận các nhóm dễ tổn thương được làm rõ.

Mỗi tuần có 3.000 ca tay chân miệng, Bộ Y tế khuyến cáo ‘3 sạch’ phòng bệnh

SKĐS – Bộ Y tế cho biết, đến nay cả nước ghi nhận gần 100.000 ca mắc tay chân miệng, đặc biệt gần đây mỗi tuần có 3.000 ca mắc.

An toàn tại nhà: phòng ngừa tai nạn song song với phòng bệnh

Bên cạnh các biện pháp phòng chống bệnh truyền nhiễm, gia đình và nhà trường cũng cần lưu ý giảm rủi ro tai nạn cho trẻ nhỏ (ví dụ bảo quản dụng cụ sắc nhọn, vật dễ gây thương). Tài liệu hướng dẫn thực hành an toàn và cách xử trí khi trẻ bị các tai nạn gia dụng, như trường hợp lưỡi câu móc vào vành tai, là nguồn tham khảo hữu ích cho phụ huynh để biết hành động an toàn và chăm sóc ban đầu; xem thêm nội dung về xử trí lưỡi câu móc vào tai trẻ để cập nhật cách ứng phó phù hợp.

Những lưu ý thực tiễn cho tuần đầu năm học

Trường học và phụ huynh nên thống nhất quy trình khi có trẻ sốt hoặc xuất hiện tổn thương da/màng niêm mạc: thông báo nhanh, tạm thời cho trẻ nghỉ ở nhà, theo dõi và đưa khám khi cần. Nhân viên giáo dục phải được trang bị kiến thức cơ bản để nhận diện dấu hiệu và thực hành các bước giảm lây truyền ngay tại cơ sở. Đơn giản hóa quy trình vệ sinh hàng ngày, phân công người phụ trách kiểm tra, và ghi nhận tình trạng sức khỏe học sinh sẽ giúp phát hiện sớm các ổ dịch nhỏ trước khi lan rộng.

Kết luận — những gì nên ghi nhớ

Tay chân miệng đang ở mức báo động trong nhiều khu vực và chủ yếu ảnh hưởng trẻ dưới 5 tuổi. Sự phối hợp giữa ngành y tế và giáo dục, cùng với hành động thiết thực ở nhà trẻ, trường mẫu giáo và gia đình — như thực hiện “3 sạch”, duy trì thói quen rửa tay, làm sạch đồ chơi và báo cáo kịp thời các trường hợp nghi ngờ — là những bước then chốt để giảm rủi ro lây lan. Phụ huynh và nhà trường không chỉ theo dõi triệu chứng bệnh mà còn cần quan tâm đến an toàn tổng thể của trẻ để hạn chế các tai nạn sinh hoạt thường gặp.