Chỉ Số Hút Thuốc Tại Việt Nam: Thực Trạng và Giải Pháp Cần Thực Hiện

Hơn 15 triệu người vẫn tiếp tục hút thuốc

Theo thống kê từ Điều tra STEPS 2021, tỷ lệ người trưởng thành hút thuốc lá ở Việt Nam đạt 20,8%, tương đương khoảng 15,8 triệu người. Đáng chú ý, 41,1% nam giới tham gia khảo sát cho biết họ hút thuốc, trong khi tỷ lệ này ở nữ giới chỉ là 0,6%.

Dù có sự giảm nhẹ từ 23,8% vào năm 2010 xuống 20,8% ở năm 2021, nhưng tiến độ này chỉ giảm khoảng 3% trong hơn một thập kỷ, chỉ ra rằng việc giảm tỷ lệ vẫn chưa đủ nhanh và chưa đáp ứng yêu cầu xã hội hiện nay. Cách mạng Công Nghệ Trí Tuệ Nhân Tạo Trong Ngành Nội Tiết… Nguy Cơ Nhồi Máu Cơ Tim Ở Người Trẻ: Báo Động Từ Thuốc Lá Bệnh viện ĐKKV Hóc Môn Dẫn Đầu Về Khám Sức Khỏe Tại TPHCM

Việt Nam nằm trong top 15 quốc gia có tỷ lệ người lớn hút thuốc lá cao nhất thế giới và đứng vị trí thứ 3 trong khu vực ASEAN, tạo ra một thách thức lớn trong công tác giảm thiểu và kiểm soát tình trạng sử dụng thuốc lá.

Tuy tỷ lệ hút thuốc ở thanh thiếu niên đã có dấu hiệu giảm, từ 5,36% năm 2013 xuống còn 2,78% năm 2019 trong độ tuổi 13-17, nhưng sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử có thể làm tăng nguy cơ lạm dụng nicotine ở thế hệ trẻ, đe dọa những thành tựu đạt được trong chiến dịch phòng chống thuốc lá.

Hơn 100.000 ca tử vong hàng năm do thuốc lá

Hút thuốc lá được xác định là nguyên nhân chính dẫn đến nhiều bệnh mãn tính và là yếu tố gây tử vong hàng đầu, trong khi nhiều tác hại này hoàn toàn có thể ngăn ngừa.

Theo dự báo từ Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới, thuốc lá gây ra khoảng 100.000 ca tử vong mỗi năm tại Việt Nam, trong đó 84.500 trường hợp tử vong do hút thuốc chủ động và 18.800 trường hợp từ khói thuốc thụ động.

Con số này không chỉ chứng minh tác hại đáng kể của thuốc lá đối với những người hút mà còn ảnh hưởng lớn đến người xung quanh thông qua khói thuốc.

Gánh nặng từ các căn bệnh liên quan đến thuốc lá cũng tạo ra nhiều hệ lụy lâu dài cho gia đình và hệ thống y tế, làm tăng nhu cầu chữa bệnh, chi phí điều trị và nguy cơ mất khả năng lao động vì bệnh tật và tử vong sớm.

Ngoài tổn thất về sức khỏe, thuốc lá còn tạo ra gánh nặng kinh tế khổng lồ. Tổng chi phí cho các bệnh do thuốc lá ước tính lên đến 92,4 nghìn tỷ đồng vào năm 2019, tăng lên 108,7 nghìn tỷ đồng vào năm 2022. Thiệt hại do tử vong sớm chiếm khoảng 79% tổng chi phí này.

Chi phí từ Quỹ bảo hiểm y tế cho chữa bệnh liên quan đến thuốc lá cũng rất cao với khoảng 8,3 nghìn tỷ đồng năm 2019 và 8,7 nghìn tỷ đồng năm 2022, tương đương khoảng 7,5% tổng chi của Quỹ bảo hiểm y tế.

Tổng cộng, tác động kinh tế do hút thuốc lá vào năm 2022 ước tính tương đương khoảng 1,14% GDP.

Những số liệu này cho thấy gánh nặng xã hội từ thuốc lá lớn hơn nhiều so với những lợi ích kinh tế từ hoạt động sản xuất và tiêu thụ thuốc lá, nghiêm trọng hóa nhu cầu kiểm soát thuốc lá không chỉ vì lý do sức khỏe mà còn vì lý do phát triển bền vững.

Chính sách kiểm soát thuốc lá cần được tăng cường

Kết quả đạt được từ hơn một thập kỷ thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho thấy các biện pháp kiểm soát đã phát huy hiệu quả, góp phần làm giảm tỷ lệ hút thuốc và phơi nhiễm với khói thuốc.

Tuy nhiên, tốc độ giảm tỷ lệ vẫn còn chậm, nhất là tỷ lệ hút thuốc ở nam giới vẫn cao, và gánh nặng bệnh tật từ thuốc lá vẫn đáng kể. Sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá mới cũng đặt ra nhiều thách thức cho công tác phòng chống tác hại thuốc lá.

Do đó, cần có sự điều chỉnh Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá nhằm thiết lập cơ sở pháp lý cho việc thực hiện các chiến lược mạnh mẽ hơn nhằm làm giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, ngăn chặn trẻ em và thanh thiếu niên tiếp cận nicotine, đồng thời duy trì những thành quả từ các nỗ lực phòng chống thuốc lá trước đây.

Theo Quyết định số 568/QĐ-TTg, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nam giới từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 36% và ở nữ giới dưới 1%.

Các mục tiêu bao gồm việc giảm tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc ở nơi làm việc xuống dưới 25%, tại nhà hàng xuống dưới 65%, tại quán bar, cà phê xuống dưới 70% và tại khách sạn xuống dưới 50%.

Để đạt được những mục tiêu này, cần thực hiện nghiêm các quy định hiện hành, đồng thời nghiên cứu và bổ sung các biện pháp kiểm soát hiệu quả, dựa trên bằng chứng khoa học và nghiên cứu thực tế quốc tế.

Các chính sách cần tập trung vào việc giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm thuốc lá của trẻ em và thanh thiếu niên, giảm phơi nhiễm với khói thuốc trong cộng đồng, đồng thời hỗ trợ môi trường tích cực cho những người muốn từ bỏ thuốc lá.

Việc hoàn thiện bộ luật về phòng, chống tác hại thuốc lá không chỉ nhằm kiểm soát một sản phẩm gây nghiện mà còn là một giải pháp quan trọng nhằm giảm bệnh tật, tử vong có thể phòng chống được, giảm chi phí y tế và gánh nặng kinh tế – xã hội, góp phần nâng cao sức khỏe cho cộng đồng.

Cần hoàn thiện hành lang pháp lý kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

SKĐS – Cần hoàn thiện quy định pháp luật để đáp ứng yêu cầu kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và sản phẩm thuốc lá mới…